Demurrage i detention: krótka odpowiedź

Demurrage to opłata armatora za każdą dobę, przez którą pełny kontener stoi w terminalu portu docelowego po upływie darmowego czasu, a detention to opłata za każdą dobę, przez którą kontener armatora jest poza terminalem, zanim wróci pusty. Obie płaci importer przy imporcie na FOB, bo dotyczą portu docelowego, i obie liczy się dopiero po wyczerpaniu tak zwanego free time, czyli dni wolnych od opłat, zapisanych w taryfie armatora albo w umowie ze spedytorem. Amerykańska Federalna Komisja Morska definiuje je tak samo: demurrage za używanie miejsca w terminalu i kontenera w porcie, detention za nieoddanie sprzętu na czas.

Opłaty rosną progowo: kilka pierwszych dni po free time kosztuje mniej, kolejne coraz więcej, więc tydzień opóźnienia potrafi kosztować tyle co spora część frachtu. Dla skali: indeks Drewry WCI dla kontenera 40 stóp wynosił 4 351 USD (odczyt z 8 października 2026, Drewry World Container Index). Najczęstsze przyczyny przestoju są po stronie importera: spóźnione dokumenty, niezapłacone saldo u dostawcy, rewizja celna albo brak transportu z portu.

Koordynator logistyki w jasnym biurze rozmawia przez telefon i patrzy przez okno na kontenery w porcie, na biurku stoi klepsydraGrafika AI
Koordynator logistyki w jasnym biurze rozmawia przez telefon i patrzy przez okno na kontenery w porcie, na biurku stoi klepsydra

Free time: ile dni i od kiedy liczony

Free time to liczba dni, przez które możesz korzystać z kontenera i miejsca w terminalu bez opłat. Armatorzy ustalają go w taryfach dla każdego portu osobno, a spedytorzy negocjują własne warunki w kontraktach. Dla demurrage zegar zwykle rusza w dniu wyładunku kontenera ze statku albo w dniu dostępności kontenera do odbioru, dla detention w dniu wyjazdu pełnego kontenera z terminalu, a kończy się w dniu zwrotu pustego do wskazanego depotu.

Coraz częściej armatorzy łączą oba okresy w jeden, nazywany combined free time lub merged. Wtedy masz jedną pulę dni na postój w porcie, dowóz do magazynu, rozładunek i zwrot pustego kontenera. To wygodne, gdy odbierasz kontener od razu, ale niebezpieczne, gdy odprawa trwa długo: dni zużyte w porcie zabierasz z czasu na rozładunek. Zawsze pytaj, czy free time jest liczony osobno, czy łącznie, i czy liczy się w dniach kalendarzowych, czy roboczych.

Ważna jest też definicja dnia. W wielu taryfach dzień wyładunku liczy się jako pierwszy dzień free time, a weekendy i święta nie wstrzymują zegara. Przy kontenerze, który dopływa w piątek po południu, dwa pierwsze dni mijają, zanim agencja celna zacznie pracę. Dlatego dokumenty do odprawy warto mieć gotowe przed przypłynięciem statku, a nie w dniu wyładunku.

Stawki dobowe i progi rosnące

Stawki demurrage i detention publikują armatorzy w taryfach na swoich stronach, w podziale na port, rodzaj kontenera i okres. Kontener 40-stopowy kosztuje więcej niż 20-stopowy, a chłodnia i kontenery specjalne znacznie więcej niż zwykły kontener suchy. Taryfa ma zwykle dwa albo trzy progi: pierwsze dni po free time liczone są najniższą stawką, następne wyższą, a po kilkunastu dniach najwyższą.

Ta konstrukcja jest celowa. Opłaty mają skłonić odbiorcę do szybkiego odbioru i zwrotu sprzętu, bo armator potrzebuje kontenerów w obiegu. Amerykańska Federalna Komisja Morska w interpretacji z 2020 roku nazwała to zasadą zachęty: opłata jest uzasadniona, gdy rzeczywiście motywuje do szybkiego ruchu ładunku. W Polsce i Unii nie ma odpowiednika tej reguły, więc warunki wynikają z taryfy armatora i umowy ze spedytorem.

Przed wysyłką poproś spedytora o wyciąg z taryfy armatora dla Gdańska albo o stawki zapisane w ofercie. Bez tego pierwszą informację o wysokości opłat dostaniesz na fakturze, kiedy kontener stoi już od tygodnia.

Storage terminala: trzecia opłata

Obok opłat armatora jest jeszcze składowe terminalu, nazywane storage. Nalicza je operator terminalu kontenerowego, a nie armator, za miejsce zajmowane przez kontener na placu po upływie dni wolnych terminalu. Free time terminalu i free time armatora to dwie różne liczby i mogą się kończyć w różne dni, więc przy długim postoju płacisz równocześnie demurrage armatorowi i storage terminalowi.

Do tego dochodzą opłaty za dodatkowe czynności: przestawienie kontenera do rewizji celnej, podstawienie pod skaner czy ważenie. Nie są to opłaty za przestój, ale pojawiają się zwykle przy tych samych zdarzeniach. Wszystkie składniki kosztu w porcie docelowym, łącznie z THC, opisaliśmy w tekście o tym, z czego składa się cena kontenera z Chin.

Najczęstsze przyczyny: dokumenty, rewizja, brak transportu

Pierwsza przyczyna to dokumenty. Armator nie wyda kontenera bez zwolnienia konosamentu, a dostawca z Chin często wstrzymuje oryginał albo telex release do zapłaty salda. Jeśli płacisz drugą transzę dopiero po przypłynięciu, free time biegnie, a kontener czeka. Druga przyczyna to braki w dokumentach do odprawy: faktura bez wartości pozycji, packing list niezgodny z ładunkiem, brak numeru EORI albo świadectwa pochodzenia.

Trzecia przyczyna to rewizja celna. Wyznaczenie kontenera do kontroli nie wstrzymuje zegara armatora, a dodatkowo wydłuża czas w porcie o dni potrzebne na przestawienie kontenera, oględziny i decyzję. Czwarta to brak transportu: w sezonie przed świętami albo po chińskim Nowym Roku ciężarówek z portu brakuje, a magazyn nie zawsze przyjmie kontener od razu.

Część przestojów wynika z opóźnień statku. Gdy kilka zawinięć kumuluje się w jednym tygodniu, terminal ma kolejki, a kontenery czekają na wyładunek albo wydanie. Ogólne czasy rejsu i ich zmienność opisaliśmy w tekście o tym, ile trwa transport z Chin do Polski.

Tabela: opłaty za przestój i fracht

Poniżej trzy opłaty za przestój zestawione z frachtem, żeby było widać, kto je nalicza i od kiedy. Stawki dobowe zależą od taryfy armatora i terminalu, więc w tabeli nie podajemy jednej kwoty.

Tabela: opłaty za przestój i fracht
OpłataKto naliczaOd kiedy liczonaData odczytuŹródło
Demurragearmatorpo free time, od wyładunku lub dostępności konteneraodczyt 2026-10-09taryfy armatorów, FMC
Detentionarmatorpo free time, od wyjazdu pełnego do zwrotu pustegoodczyt 2026-10-09taryfy armatorów, FMC
Storageoperator terminalupo dniach wolnych terminaluodczyt 2026-10-09taryfy terminali
Fracht morski, Drewry WCI, kontener 40 stópprzewoźniknie dotyczy4 351 USD, odczyt 2026-10-08Drewry World Container Index

Demurrage

Kto naliczaarmator

Od kiedy liczonapo free time, od wyładunku lub dostępności kontenera

Pozostałe dane: Demurrage

Data odczytuodczyt 2026-10-09

Źródłotaryfy armatorów, FMC

Detention

Kto naliczaarmator

Od kiedy liczonapo free time, od wyjazdu pełnego do zwrotu pustego

Pozostałe dane: Detention

Data odczytuodczyt 2026-10-09

Źródłotaryfy armatorów, FMC

Storage

Kto naliczaoperator terminalu

Od kiedy liczonapo dniach wolnych terminalu

Pozostałe dane: Storage

Data odczytuodczyt 2026-10-09

Źródłotaryfy terminali

Fracht morski, Drewry WCI, kontener 40 stóp

Kto naliczaprzewoźnik

Od kiedy liczonanie dotyczy

Pozostałe dane: Fracht morski, Drewry WCI, kontener 40 stóp

Data odczytu4 351 USD, odczyt 2026-10-08

ŹródłoDrewry World Container Index

Opłaty za przestój są w całości po twojej stronie i w całości zależą od tego, jak szybko odbierzesz kontener. Dlatego warto je negocjować razem z frachtem, a nie po fakcie.

Jak negocjować dłuższy free time

Dodatkowe dni free time negocjuje się przed wysyłką, przy rezerwacji kontenera, a nie po przypłynięciu. Spedytorzy z umowami z armatorami mogą zaoferować na przykład rozszerzony free time za niewielką dopłatą albo w cenie frachtu. Porównując oferty na giełdzie ofert spedytorów, pytaj o free time w porcie docelowym obok samej stawki, bo tańszy fracht z krótszym free time potrafi wyjść drożej.

Druga dźwignia to formuła dostawy. Przy imporcie na FOB sam wybierasz spedytora i możesz negocjować warunki w Gdańsku, przy CIF i CFR robi to agent dostawcy, a ty dowiadujesz się o free time z faktury. Różnice między formułami opisaliśmy w tekście o Incoterms przy imporcie z Chin.

Trzecia dźwignia to organizacja po twojej stronie: saldo dostawcy zapłacone przed przypłynięciem, dokumenty do odprawy wysłane agencji z wyprzedzeniem, transport z portu zarezerwowany na dzień dostępności kontenera. Gdy przestój wynika z winy armatora lub terminalu, na przykład awarii systemu albo braku miejsca do zwrotu pustego kontenera, zgłoś reklamację na piśmie z dowodami, bo opłata za te dni może być nienależna.

Do wykorzystania w praktyce

Lista kontrolna przed przypłynięciem kontenera

  • Zapytaj spedytora o free time w Gdańsku i o to, czy jest liczony łącznie.
  • Poproś o stawki demurrage i detention na piśmie razem z ofertą frachtu.
  • Zapłać saldo dostawcy tak, by telex release przyszedł przed wyładunkiem.
  • Wyślij agencji celnej fakturę, packing list i konosament przed przypłynięciem.
  • Zarezerwuj transport z portu na pierwszy dzień dostępności kontenera.
  • Sprawdź, do którego depotu masz zwrócić pusty kontener.
  • Zachowaj potwierdzenia dat wyładunku, wyjazdu i zwrotu do kontroli faktury.

Najczęstsze pytania

Kto płaci demurrage przy FOB?

Importer. Przy FOB ryzyko i koszty po załadunku na statek przechodzą na kupującego, a demurrage i detention powstają w porcie docelowym, więc fakturę dostaje odbiorca albo jego spedytor, który refakturuje ją dalej. Dostawca z Chin ponosi te koszty tylko wtedy, gdy wyraźnie zapisano to w umowie, co zdarza się rzadko.

Czy rewizja celna wydłuża free time?

Nie. Wyznaczenie kontenera do rewizji nie wstrzymuje zegara armatora ani terminalu, więc dni potrzebne na przestawienie kontenera, oględziny i decyzję urzędu zjadają free time. Dodatkowo płacisz za czynności przy rewizji. Dlatego przy towarze, który często trafia do kontroli, warto wynegocjować dłuższy free time z góry.

Czy można odzyskać opłatę za przestój?

Tylko wtedy, gdy przestój zawinił armator albo terminal, na przykład przez awarię systemu, brak miejsca na zwrot pustego kontenera albo błędną informację o dostępności. Zgłoś wtedy reklamację na piśmie, z datami i dowodami. Opóźnienia wynikające z dokumentów, płatności czy rewizji obciążają importera.

Czym się różni demurrage od storage?

Demurrage nalicza armator za używanie jego kontenera w porcie po upływie free time, a storage nalicza operator terminalu za miejsce na placu po upływie dni wolnych terminalu. To dwie różne faktury, często od dwóch firm, z innym free time. Przy długim postoju płacisz je jednocześnie.

Źródła

  • Federal Maritime Commission, demurrage and detention: definicje i zasada zachęty z interpretacji z 2020 roku, odczyt 9 października 2026.
  • Code of Federal Regulations, 46 CFR 545.5, interpretacja w sprawie opłat demurrage i detention, Legal Information Institute Cornell, odczyt 9 października 2026.
  • Międzynarodowa Izba Handlowa, reguły Incoterms 2020, przejście kosztów przy FOB, odczyt 9 października 2026: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/
  • Drewry World Container Index, odczyt z 8 października 2026: https://www.drewry.co.uk/supply-chain-advisors/supply-chain-expertise/world-container-index-assessed-by-drewry